Βιτοπούλου Αθηνά

Συνοπτικό βιογραφικό σημείωμα

Η Αθηνά Βιτοπούλου σπούδασε αρχιτεκτονική στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Α.Π.Θ. Έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στις θεωρίες και τους μηχανισμούς του αρχιτεκτονικού και αστικού σχεδιασμού στο Παρίσι (DEA Projet architectural et urbain: théories et dispositifs, Ecoles d'Architecture de Paris-Belleville, Paris-La Villette, Paris-Villemin, Versailles και Institut Français d'Urbanisme-Université Paris 8). Εκπόνησε τη διδακτορική της διατριβή στην Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociales στο Παρίσι, στον τομέα της Ιστορίας και των Πολιτισμών. Η διδακτορική της διατριβή με θέμα «Ιδιοκτησιακές και αστικές μεταβολές για την παραγωγή του δημόσιου χώρου και των εγκαταστάσεων κοινωνικού εξοπλισμού στη νεοελληνική πόλη. Οι ιδιοκτησίες του Στρατού και του Πανεπιστημίου και ο σχηματισμός του αστικού χώρου της Θεσσαλονίκης από το 1912 έως σήμερα» βραβεύτηκε στη Γαλλία με το «Grand Prix de Thèse sur la Ville 2011». Έλαβε επίσης μια σειρά από υποτροφίες και διακρίσεις κατά τη διάρκεια των σπουδών της, καθώς και δύο υποτροφίες για μεταδιδακτορική έρευνα (Α.Π.Θ. και Ίδρυμα Παιδείας και Ευρωπαϊκού Πολιτισμού).

Από την κτήση του πτυχίου της δραστηριοποιείται στους τομείς του αστικού και πολεοδομικού σχεδιασμού, ενώ έχει συμμετάσχει ως μέλος ομάδας έργου σε μελέτες και αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς αστικού και πολεοδομικού σχεδιασμού. Από το 2018 είναι μέτοχος της ΓΕΩΧΩΡΟΣ Α.Ε. Διαθέτει πλούσιο ερευνητικό και συγγραφικό έργο σε θέματα που σχετίζονται με τη θεωρία και την πρακτική του βιώσιμου αστικού και πολεοδομικού σχεδιασμού, την αστική βιωσιμότητα και ανθεκτικότητα, τον περιβαλλοντικό σχεδιασμό, τη βιώσιμη αστική κινητικότητα, τις αστικές πολιτικές, τις πολιτικές γης, τους μηχανισμούς και τις διαδικασίες διαμόρφωσης του αστικού χώρου, την ιστορία των πόλεων και του πολεοδομικού σχεδιασμού, το θεσμικό πλαίσιο του χωρικού σχεδιασμού, την προστασία και ανάδειξη της αστικής πολιτιστικής κληρονομιάς. Έχει συμμετάσχει σε εθνικά και ευρωπαϊκά ερευνητικά προγράμματα και έχει παρουσιάσει τα αποτελέσματα της έρευνάς της σε συνέδρια στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Επιστημονικές της εργασίες έχουν δημοσιευθεί σε περιοδικά, πρακτικά συνεδρίων και συλλογικούς τόμους. Έχει υπάρξει επίσης μέλος της οργανωτικής και επιστημονικής επιτροπής συνεδρίων, συμποσίων, ημερίδων και εργαστηρίων σχεδιασμού και έχει συμμετάσχει στην οργάνωση, την τεκμηρίωση και τον σχεδιασμό αρχιτεκτονικών εκθέσεων. Από το 2012 έως το 2015 αποτέλεσε μέλος του ιδρυτικού πυρήνα της ερευνητικής ομάδας πρωτοβουλίας «Πόλη + Κρίση» (Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών Α.Π.Θ.), ενώ από το 2018 αποτελεί μέλος του ιδρυτικού πυρήνα της διατμηματικής ερευνητικής ομάδας  «City_ Space_ Flux» (Τμήματα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών και Μηχανικών Χωροταξίας και Ανάπτυξης Α.Π.Θ.).

Έχει συνεχή και πλούσια διδακτική δραστηριότητα από το 2002, με συμβάσεις ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου στις βαθμίδες λέκτορα και επίκουρου, σε διαφορετικά αντικείμενα και πανεπιστημιακά τμήματα (Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών και Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας και Ανάπτυξης Α.Π.Θ., Τμήμα Αρχιτεκτόνων Πανεπιστημίου Κύπρου, Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών και Σχολή Θετικών Επιστημών & Τεχνολογίας Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου, Τμήμα Γεωπληροφορικής και Τοπογραφίας Σχολής Τεχνολόγων Εφαρμογών Τ.Ε.Ι. Σερρών), καλύπτοντας σημαντικό φάσμα των ζητημάτων σχεδιασμού του χώρου. Αναλυτικότερα έχει διδάξει σε προπτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο αστική ανάλυση, αστικό και πολεοδομικό σχεδιασμό με έμφαση στις επεμβάσεις αστικής αναζωογόνησης και αναβάθμισης υποβαθμισμένων ή/και παραδοσιακών αστικών περιοχών και στις περιβαλλοντικές συνιστώσες, περιβαλλοντικό σχεδιασμό πόλεων και ανοικτών χώρων, περιβαλλοντικό πολεοδομικό και συγκοινωνιακό σχεδιασμό, σχεδιασμό τοπίου αστικών υπαίθριων χώρων, ιστορία της πόλης, ιστορία και θεωρία του αστικού και πολεοδομικού σχεδιασμού, ιστορία τέχνης, αρχιτεκτονικής και πολεοδομίας, θεσμικό πλαίσιο πολεοδομικού σχεδιασμού, εισαγωγή στον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό. Έχει επίσης επιβλέψει σημαντικό αριθμό διπλωματικών και ερευνητικών εργασιών σε προπτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών. Από το 2018 είναι επίκουρη καθηγήτρια στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΑΠΘ.

Ερευνητικά ενδιαφέροντα

Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα διατρέχουν διαφορετικές κλίμακες του χώρου και διαφορετικές όψεις και προσεγγίσεις του αστικού φαινομένου, με στόχο τη συνολική θεώρηση του σχεδιασμού του χώρου. Ειδικότερα εντάσσονται στις ακόλουθες θεματικές:

  • Θεωρία και πρακτική βιώσιμου αστικού και πολεοδομικού σχεδιασμού
  • Εξέλιξη των θεωριών και προσεγγίσεων σχεδιασμού και ανάπτυξης του αστικού χώρου
  • Αστική μορφολογία, ιστορική εξέλιξη και μετασχηματισμοί των ευρωπαϊκών και ελληνικών πόλεων
  • Αστικές στρατηγικές, πολιτικές αστικής αναγέννησης/αναζωογόνησης, επεμβάσεις ανάκτησης εγκαταλελειμμένων αστικών περιοχών
  • Ανάπλαση και αναζωογόνηση ιστορικών κέντρων και υποβαθμισμένων αστικών περιοχών, ανάδειξη και αξιοποίηση αστικής πολιτιστικής κληρονομιάς
  • Μοντέλα βιώσιμου πολεοδομικού και συγκοινωνιακού σχεδιασμού, βιώσιμη αστική κινητικότητα
  • Περιβαλλοντικός αστικός και πολεοδομικός σχεδιασμός
  • Κοινωνικο-οικονομική κρίση, κλιματική αλλαγή και αστική ανθεκτικότητα
  • Κοινωνικές επιπτώσεις αστικών επεμβάσεων
  • Πολιτική γης, θεσμικό πλαίσιο του χωρικού σχεδιασμού
  • Μηχανισμοί και διαδικασίες σχεδιασμού και παραγωγής του αστικού χώρου, δράση εμπλεκόμενων παικτών.

 

Δημοσιεύσεις (επιλογή)

  •  Vitopoulou A, Yiannakou A. (2018). Public land policy and urban planning in Greece: Diachronic continuities and abrupt reversals in a context of crisis. European Urban and Regional Studies. European Urban and Regional Studies. Epub ahead of print 10 December. Διαθέσιμο στο: https://doi.org/10.1177/0969776418811894
  • Βιτοπούλου Α. (2018). Θεσμικοί ιδιοκτήτες και αστικοί μετασχηματισμοί στη Θεσσαλονίκη: αποτίμηση, προκλήσεις και προοπτικές. Ανακοίνωση στο Διεθνές Διεπιστημονικό Συνέδριο “Πόλη υπό κατασκευή: σχέδια, διαδικασίες και πρακτικές για τον χώρο της Θεσσαλονίκης, 12-13 Οκτωβρίου 2018. Θεσσαλονίκη: Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών Πολυτεχνικής Σχολής ΑΠΘ.
  • Παπαγιαννάκης Α., Γιαννακού Α., Βιτοπούλου Α. (2018, υπό έκδοση). Διερεύνηση ενός νέου παραδείγματος για την αστική ανάπτυξη και κινητικότητα στη Θεσσαλονίκη με άξονα τα μέσα σταθερής τροχιάς. Στα Πρακτικά Διεθνούς Διεπιστημονικού Συνεδρίου “Πόλη υπό κατασκευή: σχέδια, διαδικασίες και πρακτικές για τον χώρο της Θεσσαλονίκης, 12-13 Οκτωβρίου 2018. Θεσσαλονίκη: Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών Πολυτεχνικής Σχολής ΑΠΘ.
  • AvdelidiA., VitopoulouA. (2018, υπό έκδοση). Social mix, current uses and identities of 4 regenerated central squares in Athens through users’ perception. AESOP Public Spaces and Urban Cultures thematic meeting. Nicosia 16th -18th May 2018.
  • Βιτοπούλου Α. (2017, υπό έκδοση). Δραστηριοποίηση και συμμετοχή των πολιτών στον σχεδιασμό και την αναβάθμιση του δημόσιου χώρου. Στο Αβδελίδη Κ. (επιμ.), Κοινωνικές επιπτώσεις του αστικού σχεδιασμού και του σχεδιασμού βιώσιμης ανάπτυξης [ηλεκτρ. βιβλ.]. Αθήνα: Ινστιτούτο Κοινωνικών Ερευνών - Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών.
  • Βιτοπούλου Α., Βλάστου Φ. (2017, υπό έκδοση). Αναγκαιότητα, αποδοχή και προοπτικές των επεμβάσεων αστικού σχεδιασμού: αντιλήψεις και εμπειρίες των φορέων και των δημιουργών. Στο Αβδελίδη Κ. (επιμ.), Κοινωνικές επιπτώσεις του αστικού σχεδιασμού και του σχεδιασμού βιώσιμης ανάπτυξης [ηλεκτρ. βιβλ.]. Αθήνα: Ινστιτούτο Κοινωνικών Ερευνών - Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών.
  • Avdelidi K., Gemenetzi G., Vitopoulou A., Massou E., Vlastou F., Gortsos K. (2017). Assessment of social and spatial effects of urban design in Athens: insights for a methodological approach. Στο Gospondini A. (ed.), Proceedings of the International Conference on Changing Cities III: Spatial, Design, Landscape & Socio-Economic dimensions, Syros-Delos-Mykonos Islands, 26-30 June 2017. Thessaloniki: Grafima Publications, 977-986.
  • Avdelidi K., Vitopoulou A., Gemenetzi G., Gortsos K., Vlastou F., Massou E. (2017). Issues on urban design of public space: social and spatial identifications in the case of 4 central squares in Athens. Στο Gospondini A. (ed.), Proceedings of the International Conference on Changing Cities III: Spatial, Design, Landscape & Socio-Economic dimensions, Syros-Delos-Mykonos Islands, 26-30 June 2017. Thessaloniki: Grafima Publications, 194-207.
  • Πετροπούλου Κ. (Χρ.), Βιτοπούλου Α., Τσαβδάρογλου Χ. (επιμ.) / Petropoulou Ch., Vitopoulou A., Tsavdaroglou Ch. (eds.) (2016), Κοινωνικά Κινήματα Πόλης και Περιφέρειας / Urban and Regional Social Movements [ηλεκτρ. βιβλ. / e-book], Ερευνητική Ομάδα Αόρατες Πόλεις / Research Group Invisible Cities. Διαθέσιμο στο https://aoratespoleis.files.wordpress.com/2016/03/ursm.pdf
  • Papagiannakis A., Vitopoulou A. (2015). An urban strategy in time of crisis: Mobility management and low-cost public space design. Spatium, 33, pp. 1-7.
  • Colonas V., Vitopoulou A., Yerolympos A. (2015). Black sea port cities. Urban planning and architecture, 18th-20th century [ηλεκτρ. βιβλ.], Black Sea History vol.VI. Ionian University: “Black Sea and Port Cities from the 18th to the 20th centuries. Development, Convergence and Interconnections to the World Economy, Thales programme.
  • Καυκαλάς Γ., Βιτοπούλου Α., Γεμενετζή Γ., Γιαννακού Α., Τασοπούλου Α. (2015). Βιώσιμες πόλεις: προσαρμογή και ανθεκτικότητα σε περιόδους κρίσης [ηλεκτρ. βιβλ.]. Αθήνα: Σύνδεσμος Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών. Διαθέσιμο στο: http://hdl.handle.net/11419/2227
  • Βιτοπούλου, Α., Καραδήμου-Γερόλυμπου, Α., Τουρνικιώτης, Π. (επιμ.) (2015). Η ελληνική πόλη και η πολεοδομία του μοντέρνου, Τα τετράδια του μοντέρνου, νο 5 (πρακτικά της 5ης επιστημονικής συνάντησης του ελληνικού DOCOMOMO, Θεσσαλονίκη 3-4 Ιουνίου 2010). Αθήνα: Futura.
  • Αναστασιάδης Α., Βιτοπούλου Α. (2015). Μοντέρνο κίνημα, ιδιοκτησία γης και αστικός ιστός: δυνατότητες επεμβάσεων αστικής ανάπλασης στο κέντρο της Θεσσαλονίκης. Στο Βιτοπούλου Α., Καραδήμου-Γερόλυμπου Α., Τουρνικιώτης Π. (επιμ.), Η ελληνική πόλη και η πολεοδομία του μοντέρνου, Τα τετράδια του μοντέρνου, νο 5 (πρακτικά της 5ης επιστημονικής συνάντησης του ελληνικού DOCOMOMO, Θεσσαλονίκη 3-4 Ιουνίου 2010). Αθήνα: Futura, σελ. 265-279.
  • Harlaftis G., Vitopoulou A. (2015). Black Sea Port-cities, 1780s-1910s: Objectives and actions of an interdisciplinary project. In Karagianni F. (ed.), City-Ports from North Aegean to the Black Sea. Medieval-Modern Networks, proceedings of the on board symposium under the same title, 23th-25th August 2015. Thessaloniki: European Center of Byzantine and post-Byzantine Monuments, Limen - Cultural Ports from Aegean to the Black Sea, Black Sea Cross Border Cooperation, 301-310.
  • Αθανασίου, Ε., Βιτοπούλου, Α., Καραδήμου-Γερολύμπου, Α., Παπαγιαννάκης, Α., & Χριστοδούλου, Χ. (2012). Από το εικονικό στο εφικτό: πράξεις αστικού σχεδιασμού για την καθημερινή ζωή. Στο Ά. Γοσποδίνη, Δ. Γούσιος, Β. Κοτζαμάνης, Α. Κούγκολος, Η. Μπεριάτος, Μ.Ν. Ντυκέν, Δ., … Ό. Χριστοπούλου (Επιμ.), Ηλεκτρονικά Πρακτικά 3ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Πολεοδομίας, Χωροταξίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης, 27-30 Σεπτεμβρίου 2012 (σελ. 651-656). Βόλος: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Θεσσαλίας.
  • Αγγελοπούλου, Δ-Β., Βιτοπούλου, Α., Γιαννακού, Α., & Μπαρτζώκας-Τσιόμπρας, Α. (2012). Αστική αναγέννηση και marketing τόπου: Αναζητώντας την εξωστρεφή ταυτότητα της Θεσσαλονίκης μέσα από ένα σχέδιο αστικής αναγέννησης στην περιοχή της δυτικής εισόδου. Στο Α. Δέφνερ & Ν. Καραχάλης (Επιμ.), Marketing και Branding Τόπου: Η Διεθνής Εμπειρία και η Ελληνική Πραγματικότητα (σελ. 133-148). Βόλος: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Θεσσαλίας.
  • Βιτοπούλου Α., Καραδήμου-Γερόλυμπου Α. (2010). Ανάκτηση των χώρων της αποβιομηχάνισης: Πολεοδομικές προσεγγίσεις και ζητήματα υλοποίησης. Στο Δημοτικό κέντρο Ιστορίας και Τεκμηρίωσης Βόλου (επιμ.), Το τέλος των γιγάντων. Βιομηχανική κληρονομιά και μετασχηματισμοί των πόλεων, Πρακτικά 5ης Πανελλήνιας Επιστημονικής Συνάντησης TICCIH (σελ. 133-149). Βόλος, 22-25 Νοεμβρίου 2007.
  • Καρακώστα Μ., Βιτοπούλου Α. (2009). Στρατηγικές επανάχρησης στρατιωτικών εκτάσεων: Βιώσιμες πολεοδομικές προσεγγίσεις σχεδιασμού και υλοποίησης. Η περίπτωση της Γερμανίας. Στο Πρακτικά 2ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Πολεοδομίας, Χωροταξίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης (τόμος ΙΙ, σελ. 611-619). Βόλος: Πανεπιστημιακές εκδόσεις Θεσσαλίας.
  • Kafkoula, K., Vitopoulou, A. (2009). Visionaries versus politicians: rejecting the professional knowledge in building the Greek post-war cities. Στο Cogato-Lanza & P. Bonifazio (Επιμ.), Les experts de la Reconstruction / Gli Esperti della riconstruzione. Genève: MetisPresses, pp. 49-58.
  • Ανaniadou-Tzimopoulou, M., Yerolympos, A., & Vitopoulou, A. (2007). L’espace public et le rôle de la place dans la ville grecque moderne. Evolution historique et enjeux contemporains. Etudes balkaniques. Cahiers Pierre Belon, L’espace public dans le Sud-Est européen, 14, pp. 25-52. Paris: Ed. De Boccard.
  • Yerolympos A., Vitopoulou A. (2006). Salonicco∙ che curva come un arco attorno al mare materno / Thessaloniki∙ curving like a bow around the maternal sea. Στον δίγλωσσο κατάλογο της έκθεσης Città di Pietra (Cities of Stone), υπευθ. έκθεσης Claudio D’Amato Guerrieri, παράπλευρη έκθεση στη 10η Διεθνή Έκθεση Αρχιτεκτονικής Cities, Architecture and Society της Biennale της Βενετίας. Venezia: Ed. Fondazione La Biennale, Marsilio, pp. 193-197.
  • Καραδήμου-Γερόλυμπου, Α., Βιτοπούλου, Α. (2005). Πολεοδομική οργάνωση κατά ζώνες. Απόπειρες συνολικής αναδιάρθρωσης της νεοελληνικής πόλης κατά τον μεσοπόλεμο. Στο Πρακτικά Συνεδρίου Ελευθέριος Βενιζέλος και ελληνική πόλη. Πολεοδομικές πολιτικές και κοινωνικοπολιτικές ανακατατάξεις. Αθήνα: Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος», Τμήμα Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ, Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος, σελ. 347-359.
  • Colonas V., Vitopoulou A. (2005). Casa Bianca: l’histoire d’une réhabilitation. In Patrimoines Partagés en Méditerannée. Eléments clés de la réhabilitation, Euromed Heritage II. Alexandria: Alexandria Preservation Trust, pp. 76-85.
  • Colonas V., Vitopoulou A. (2005). Enjeux et outils de la protection du patrimoine récent en Grèce : de la conservation à la reconversion. In Abry R., Carabelli (eds.), Reconnaître et protéger l’architecture récente en Méditerranée. Paris: Ed. Maisonneuve et Larose, pp. 91-127.
  • Βιτοπούλου Α. (2003, 2008). Ιδιοκτησιακές μεταβολές και παραγωγή του δημόσιου χώρου στη νεοελληνική πόλη. Πρακτικά συνεδρίου Μετασχηματισμοί της ελληνικής πόλης. Σοσιαλιστική θεωρία, προοπτικές και καθημερινή πράξη. Αθήνα: Νέο Κίνημα Αρχιτεκτόνων, 9-11 Μαΐου 2003, σελ. 237-250 (σε ηλεκτρονική μορφή/CD-rom το 2003 και σε έντυπη το 2008).
  • Βιτοπούλου Α., Καραδήμου-Γερόλυμπου Α. (2002). Ο σχεδιασμός της πανεπιστημιούπολης της Θεσσαλονίκης. Η σημασία ενός μακρόπνοου σχεδιασμού. Στο Θεσσαλονίκη. Επιστημονική Επετηρίδα του Κέντρου Ιστορίας Θεσσαλονίκης του Δήμου Θεσσαλονίκης, τομ. 6. Θεσσαλονίκη: Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης, σελ. 273-291.
  • Βιτοπούλου Α. (2000). Αποθεματοποίηση γης και «ανακύκλωση» στρατιωτικών εκτάσεων. Όψεις του μεταπολεμικού εξαστισμού της ελληνικής πόλης και το παράδειγμα της Θεσσαλονίκης. Στο Δέφνερ Α., Λουκίσσας Φ., Μαρμαράς Μ., Τσιλένης Σ., Χαστάογλου Β. (επιμ.), Η Πολεοδομία στην Ελλάδα από το 1949 έως το 1974, πρακτικά του Β΄ Πανελλήνιου Επιστημονικού Συνεδρίου της Εταιρείας Ιστορίας της Πόλης και της Πολεοδομίας. Βόλος: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Θεσσαλίας, σελ. 167-189.

 

 

Επίκουρη Καθηγήτρια

Γνωστικό αντικείμενο:

Αστικός Σχεδιασμός. Θεωρητικές και πρακτικές προσεγγίσεις βιώσιμου αστικού και πολεοδομικού σχεδιασμού. Αστική μορφολογία και μετασχηματισμοί του αστικού χώρου. Αστικές πολιτικές, μηχανισμοί, εργαλεία και διαδικασίες σχεδιασμού του αστικού χώρου. Συνολική θεώρηση του αστικού σχεδιασμού μέσα από διαφορετικές κλίμακες, καθώς και των ιστορικών, περιβαλλοντικών, κοινωνικοοικονομικών και πολιτικών παραγόντων που τον συνδιαμορφώνουν.

Επικοινωνία:

avitopoulou@arch.auth.gr